Artykuły i wywiady

W piątek w Warszawie Polska jako pierwsze państwo spośród 19 uczestników unijnego programu SAFE podpisała umowę pożyczkową, która otworzyła dostęp do nawet 43,7 mld euro niskooprocentowanego finansowania na cele obronne. Środki mają zostać przeznaczone przede wszystkim na szybkie dozbrojenie Wojska Polskiego oraz rozwój krajowego przemysłu zbrojeniowego. Ta kwestia była w Polsce przedmiotem ostrego sporu politycznego. Zdaniem opozycji zaciągnięcie pożyczki ogranicza suwerenność państwa w zakresie obronności. To między innymi dlatego prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę w tej sprawie.

Zobacz Zobacz nagranie programu

Zdaniem Błażeja Pobożego z Kancelarii Prezydenta w kwestii SAFE "nic się nie zmieniło". - Możemy tylko ubolewać nad tym, że dobry pomysł, zgłoszony przez pana prezydenta Karola Nawrockiego, w konsultacji z prezesem Glapińskim, przegrał w politycznej konfrontacji i został przegłosowany wariant, który zadłuża Polskę na dwa pokolenia, a którego warunków finansowych nie znają nawet osoby zajmujące się jego przygotowaniem - zaznaczył prezydencki minister. - Z ogromnym zdziwieniem i z konsternacją wysłuchałem w ostatnim tygodniu wypowiedzi dwóch ministrów w rządzie Donalda Tuska, którzy nie potrafili podać nawet tak elementarnej sprawy, jak ostateczna wysokość oprocentowania tego kredytu. Nie znamy warunków tej pożyczki, a ona ograniczy polską suwerenność. Poza tym rząd przeforsował ją ze złamaniem konstytucji, łamiąc co najmniej dwa artykuły - podkreślił gość Trójki.

Umowa SAFE podpisana. "Najważniejsze jest bezpieczeństwo"
Europoseł Koalicji Obywatelskiej Michał Szczerba z kolei zaznaczył, że Polska "pozyskała linię kredytową do kwoty 44 mld euro z Unii Europejskiej". - To ponad 185 mld zł. Każda transza będzie inaczej oprocentowana. Dziś jako poseł do Parlamentu Europejskiego mogę powiedzieć, że pierwsza transza - a mówimy o 15 procentach zaliczki, czyli około 25 mld zł - będzie oprocentowana na około 3 procent. To oznacza, że to jest - jak twierdzi również minister finansów - jeden procent mniej, aniżeli pożyczka, którą mógłby zaciągnąć na przykład Bank Gospodarstwa Krajowego - stwierdził Szczerba.

W jego opinii "te pieniądze są potrzebne". - Dla nas najważniejsza jest sprawa bezpieczeństwa. Na potrzeby polskiej armii wskazywali polscy wojskowi, polscy generałowie. I zidentyfikowano te potrzeby. To 139 projektów i zaczynamy je realizować. To jest inwestycja i my to dowieźliśmy. Mieliśmy do czynienia z naprawdę trudną sytuacją polityczną. A wiem, że sukces premiera Donalda Tuska jest przez PiS traktowany jako zagrożenie - dodał europoseł.

Według posła PiS Jarosława Sellina, przy podpisywaniu umowy w ramach programu SAFE, "przede wszystkim zostało złamane prawo europejskie". - Artykuł 4. ustęp 2. Traktatu o Unii Europejskiej mówi, że w szczególności bezpieczeństwo narodowe pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego państwa członkowskiego. A program SAFE jest wymyślony przez Komisję Europejską i wszystkie wędzidła, które tam się znajdują, są wymyślone przez Komisję - powiedział polityk.

- Są też ograniczenia dotyczące tego gdzie można, a gdzie nie można kupować, kiedy można samodzielnie podejmować kontrakty, a kiedy trzeba z innymi krajami. Są też regulacje dotyczące tego jak szybko należy kupować. Nie wiadomo też na jaki procent. Nawet pan europoseł Michał Szczerba mówi, że to około 3 procent, ale tego procentu nadal nie znamy. To jest naruszenie tego artykułu Traktatu o Unii Europejskiej, bo wypuszczamy wyłączną odpowiedzialność za bezpieczeństwo narodowe poza granice Rzeczypospolitej Polskiej. W dużej mierze decyzje w tej sprawie będą zapadać w Brukseli, w domyśle - również w Berlinie - podkreślił Jarosław Sellin.

"Pieniądze z SAFE trafią do polskiej gospodarki"
Zdaniem posłanki klubu Centrum Barbary Oliwieckiej narracja Prawa i Sprawiedliwości w tej sprawie "jest kłamstwem". - To trzeba zdementować i rozłożyć na czynniki pierwsze. W warstwie politycznej, partyjnej, którą państwo forsujecie, sprawiacie wrażenie, że jest tak: im gorzej w Polsce, tym lepiej dla was. Nie umiecie znieść sukcesu koalicji 15 października. Trzeba sobie jasno powiedzieć, że pieniądze z SAFE trafią do polskiej armii, do polskiego przemysłu zbrojeniowego, czyli do polskich pracowników, do polskiej gospodarki. Polacy bardzo jasno powiedzieli, że nie rozumieją weta prezydenta w sprawie SAFE - zaznaczyła Oliwiecka.

Poseł Konfederacji Witold Tumanowicz z kolei podkreślił, że pieniądze na obronność trzeba wydawać mądrze. - Ważne jest, na jakich warunkach je pozyskujemy. Są zastrzeżenia dotyczące pożyczki, związane z konstytucyjnością, z rozszerzeniem traktatowych kompetencji Komisji Europejskiej. Sami rządzący przyznają, że tak naprawdę nie wiedzą, jakie będzie ostatecznie oprocentowanie. Bo mówienie "około 3 procent", przy miliardach, w praktyce oznacza wielkie miliony - powiedział gość Trójki. - Poza tym są tam te wszystkie mechanizmy warunkowości, mechanizm polityczny, mechanizm uzależnienia nas od Komisji Europejskiej - dodał Witold Tumanowicz.

Wiceministra funduszy i polityki regionalnej Monika Sikora z Lewicy natomiast zaznaczyła, że "mamy bardzo trudną sytuację geopolityczną". - Musimy się zbroić, inwestować w polską armię, rozbudowywać zbrojeniówkę, ale także zapewniać miejsca pracy dzięki powstającym fabrykom. A nie wiadomo co się wydarzy w nadchodzących latach. Tym bardziej, że prezydent Stanów Zjednoczonych większość swojej uwagi skupia na Bliskim Wschodzie i zaczyna ograniczać ilość wojsk, które stacjonują w Europie. Dlatego większe zaangażowanie w ramach Unii Europejskiej jest konieczne. Zresztą Donald Trump od nas tego wymagał - powiedziała Monika Sikora.